Zaimki w angielskim: osobowe, dzierżawcze, zwrotne

Zaimki osobowe: kto działa, a kogo to dotyczy?

„Ona zna mnie, a ja znam ją” – po polsku bez trudu zmieniasz formę zaimka. W angielskim działa podobny mechanizm: She knows me, and I know her. Problem zaczyna się wtedy, gdy uczysz się tylko pary „ona = she” i próbujesz wstawić she w każde miejsce zdania. Potrzebujesz od razu obu form: she i her.

Przed czasownikiem zwykle stoi podmiot, czyli odpowiedź na pytanie: kto dzwoni, pracuje, czeka? Po czasowniku lub przyimku zwykle potrzebujesz formy dopełnieniowej: do kogo dzwonię, na kogo czekam, z kim rozmawiam? To wskazówka do odczytania sensu, a nie zasada oparta wyłącznie na kolejności wyrazów. W pytaniu Do you know her? podmiot you stoi przecież po do.

Angielski zwykle wymaga wypowiedzenia podmiotu. Polskie „pracuję w domu” mieści informację o osobie w końcówce czasownika; angielskie work from home samo jej nie podaje. Dlatego w pełnym zdaniu powiesz I work from home. Pomijanie podmiotu bywa naturalne w krótkich wiadomościach, ale najpierw naucz się pełnego wzoru.

My czy mine: czy po zaimku stoi rzeczownik?

Spójrz na polskie „to mój kubek” i „ten kubek jest mój”. W obu zdaniach występuje „mój”, choć pełni inną funkcję. Angielski rozdziela te role: This is my mug oraz This mug is mine. My wprowadza rzeczownik, a mine zajmuje miejsce całego wyrażenia my mug. Zadaj sobie jedno pytanie: czy nazywam rzecz zaraz po formie dzierżawczej?

W podręcznikach my, your i podobne słowa bywają nazywane przymiotnikami dzierżawczymi, choć dokładniejsza nazwa to określniki dzierżawcze. Nie musisz rozstrzygać terminologii, żeby dobrze napisać e-mail. Zapamiętaj dwa układy: my new laptop i The new laptop is mine. Przymiotnik new nie zmienia wyboru; dalej występuje rzeczownik laptop.

Formy dzierżawcze nie dopasowują się do rodzaju ani liczby posiadanej rzeczy. My book i my books mają to samo my. Nie dodawaj też przedimka do takiej grupy: my old bike już wskazuje, o jaki rower chodzi. W zdaniu A friend of mine lives in Gdańsk konstrukcja jest inna: po of występuje samodzielne mine, czyli „jeden z moich znajomych”.

Polskie „swój”: wybierz osobę, do której coś należy

„Ola zadzwoniła do swojej mamy” nie zawiera słowa „jej”, a mimo to wiemy, o czyją mamę chodzi. W zwykłych angielskich formach dzierżawczych nie ma jednego słowa odpowiadającego polskiemu „swój”. Trzeba wskazać osobę: Ola called her mother. Jeśli to Kuba zadzwonił do swojej mamy, będzie his mother. O wyborze nie decyduje rodzaj słowa mother, lecz to, czy mówisz o mamie Oli, czy Kuby.

His mother oznacza „jego mamę”, a her brother – „jej brata”. His i her wskazują osobę, do której odnosi się relacja, a nie rodzaj następującego rzeczownika. Przy osobie, której płci nie znasz lub która używa zaimka they, spotkasz singular they i their: Someone left their umbrella. Nie musisz zgadywać, kto zostawił parasol.

Jeśli dwie osoby mogą być właścicielem, sam zaimek nie usunie niejasności. Ola told Kasia about her new job może dotyczyć pracy Oli albo Kasi. W wiadomości służbowej warto powtórzyć imię lub przebudować zdanie. Poprawna gramatyka i czytelna informacja to dwa osobne zadania; zaimek powinien pomagać odbiorcy, a nie zmuszać go do odgadywania.

Its czy it's: apostrof zmienia znaczenie

It's jest skrótem it is lub it has; its wyraża przynależność. Wygląda to przewrotnie, jeśli znasz już Tom's bicycle: przy imieniu apostrof rzeczywiście może wskazywać właściciela. Nie przenoś jednak tej reguły na formy dzierżawcze zaimków. Tak samo zapisujesz bez apostrofu yours, hers, ours i theirs.

Najprostsza kontrola przy pisaniu brzmi: rozwiń it's do it is albo it has. Jeśli zdanie zachowuje sens i strukturę, apostrof jest potrzebny. The café changed it's name rozwinęłoby się do changed it is name, co nie pasuje. Poprawnie: The café changed its name. W skrócie It's been a long day kryje się natomiast It has been.

Nie musisz stosować it do każdego zwierzęcia. O znanym psie lub kotce ludzie często mówią he lub she, a wtedy odpowiednie formy to his i her. It jest częste, gdy płeć nie ma znaczenia lub jej nie znamy. W każdym przypadku trzymaj się raz ustalonego odniesienia, żeby czytelnik wiedział, o kim mówisz.

Myself i yourself: kiedy polskie „się” pomaga, a kiedy myli

Zaimek zwrotny jest potrzebny, kiedy podmiot i dopełnienie wskazują tę samą osobę: I cut myself – skaleczyłem się. Gdy powiesz I cut him, wykonawca i osoba skaleczona to różne osoby. Formy to myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves i themselves. Rozróżniaj yourself dla jednej osoby i yourselves dla kilku.

Polskie „się” pojawia się także tam, gdzie angielski zwykle nie potrzebuje zaimka zwrotnego. „Czuję się zmęczony” to I feel tired. „Relaksuję się wieczorem” to I relax in the evening. Przy codziennych czynnościach wash, dress czy shave również często pomija się zaimek, chyba że chcesz zaznaczyć samodzielność albo odróżnić mycie siebie od mycia kogoś innego.

Myself może też podkreślać, kto wykonał pracę: I repaired it myself – naprawiłem to sam. By myself zwykle podkreśla brak towarzystwa lub pomocy. Nie używaj jednak myself jako bardziej eleganckiego zamiennika me. Please contact myself brzmi sztucznie i w standardowym angielskim uchodzi za błąd; poprawnie napiszesz Please contact me.

Najczęstsze błędy Polaków

Ola pokazuje koledze plecak i mówi: „This bag is my. I packed it myself.” Drugie zdanie jest poprawne: sama spakowała plecak. W pierwszym brakuje samodzielnej formy mine, bo po my nie ma rzeczownika bag. Z kolei w polskim „to moja torba” i „ta torba jest moja” ta sama forma „moja” pasuje do obu miejsc. Stąd potrzeba osobnego przećwiczenia par my/mine i her/hers.

Przy dłuższym zdaniu zasłoń na chwilę imiona, przymiotniki i dodatkowe informacje. W I sent the updated timetable to her zostaje I sent it to her: podmiot, rzecz i odbiorca. Takie skrócenie pomaga również przy zdaniach, w których polskie końcówki kuszą, żeby w ogóle pominąć podmiot.

Ćwiczenia

Najpierw rozwiąż zadanie samodzielnie, potem sprawdź odpowiedź i uzasadnienie. Przy tłumaczeniu lub pisaniu własnych zdań możliwe są także inne poprawne odpowiedzi.

1. 1. Uzupełnij: Ola knows Kuba, but Kuba doesn't know ___ very well.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   her

   Zaimek zastępuje Olę jako dopełnienie czasownika know. Potrzebujesz her, a nie podmiotowego she.

2. 2. Wybierz: This isn't my umbrella. Is it your / yours?

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   Is it yours?

   Po formie dzierżawczej nie ma rzeczownika umbrella, więc używamy samodzielnego yours.

3. 3. Popraw zdanie: I feel myself much better today.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   I feel much better today.

   Feel z określeniem samopoczucia nie wymaga zaimka zwrotnego. Polskiego „się” nie tłumaczymy tutaj osobnym wyrazem.

4. 4. Wstaw its albo it's: The restaurant has changed ___ menu, and ___ much cheaper now.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   its; it's

   Menu należy do restauracji, więc pierwsza forma to its. Druga rozwija się do it is much cheaper.

5. 5. Przetłumacz: Kuba sam naprawił swój rower. (Podkreśl, że zrobił to bez pomocy).

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   Kuba repaired his bike himself.

   His wskazuje Kubę jako właściciela roweru. Himself podkreśla, że sam wykonał naprawę; możliwe jest też by himself.

Źródła i dalsza lektura

Przykłady powstały na potrzeby tego poradnika. Reguły i sposoby użycia możesz sprawdzić w źródłach poniżej.

• Cambridge Grammar: zaimki osobowe
• Cambridge Grammar: formy dzierżawcze
• Cambridge Grammar: zaimki zwrotne
• Cambridge Grammar: it's i its

Widzisz błąd? Napisz do nas, podając adres strony i przykład.