Present Perfect: kiedy go używać i jak tworzyć

Cztery sytuacje, w których przydaje się Present Perfect

Nie szukaj jednego polskiego czasu, który zawsze przetłumaczysz jako Present Perfect. „Zrobiłem” może odnosić się do wyniku dostępnego teraz, a „mieszkam” – do okresu rozpoczętego przed laty. Pytanie pomocnicze brzmi: czy opowiadam o zamkniętym fragmencie przeszłości, czy patrzę na to, co wydarzyło się do tej chwili?

Pierwszy przypadek to doświadczenie życiowe bez podawania daty. Interesuje cię, czy ktoś czegoś próbował lub gdzieś był. Drugi to obecny skutek: dokument jest gotowy, kluczy nadal nie ma. Nie chodzi o dowolny fakt, który ma jakieś konsekwencje, lecz o sposób przedstawienia go jako aktualnej wiadomości.

Trzecia sytuacja obejmuje okres trwający do teraz. Możesz podawać liczbę zrobionych rzeczy w tym tygodniu albo mówić o stanie utrzymującym się od dawna. Czwarta to świeże wiadomości: najpierw informujesz, co się wydarzyło, a szczegóły z konkretną datą często podajesz już w Past Simple.

Budowa: have lub has i III forma czasownika

I, you, we i they łączymy z have, a he, she i it – z has. Dalej stawiamy III formę czasownika, nazywaną past participle. Dla czasowników regularnych jest to forma z -ed, np. worked. Przy nieregularnych musisz sprawdzić właściwą formę: write – wrote – written, see – saw – seen, go – went – gone.

Polskie „zrobiłem” to jedno słowo, a angielskie I've done – dwa. Dlatego w mowie najłatwiej zgubić have: ✗ I done it → ✓ I've done it. Has nie dodaje też kolejnego -s do III formy. Mówimy she has written, a nie she has writtens.

Skróty I've, you've i we've są naturalne w rozmowie i zwykłej korespondencji. Przy he's i she's spójrz na następny wyraz: „She's left” oznacza she has left (wyszła), a „She's tired” – she is tired (jest zmęczona). W pytaniach nie dokładamy did, bo rolę pomocniczą pełni już have albo has.

Since czy for: dwa znaczenia polskiego „od”

„Od piątku” wskazuje początek, a „od trzech dni” – długość okresu. W pierwszym przypadku potrzebujesz since, w drugim for. Nie tłumacz więc samego przyimka od; spójrz na wyrażenie po nim. Since może też wprowadzać całe zdanie: „since I moved here” (odkąd się tu przeprowadziłem).

W zdaniu „I have lived here for three years” nadal tutaj mieszkasz. „I lived here for three years” przedstawia zamknięty okres, nawet jeśli nie dopiszesz daty wyprowadzki. Samo for nie oznacza zatem Present Perfect. Decyduje to, czy sytuacja trwa do teraz, czy omawiasz zakończony etap.

Przy mieszkaniu i pracy możliwe jest także „I've been living here” albo „I've been working here”. To Present Perfect Continuous, który mocniej uwydatnia trwanie. Przy know wybierzesz zwykle formę prostą: „I've known her for years” (Znam ją od lat).

Already, yet, just, ever i never

Ever pyta o doświadczenie do tej pory, a never mówi o jego braku. Just sygnalizuje, że coś wydarzyło się przed chwilą. Already oznacza „już”, często wcześniej, niż ktoś oczekiwał. Yet na końcu pytania znaczy „już”, a na końcu przeczenia – „jeszcze”.

Zwykle stawiasz ever, never, just i already między have lub has a III formą: „I've already paid” (Już zapłaciłem). Yet często trafia na koniec pytania, np. „Have you paid yet?”, czyli „Czy już zapłaciłeś?”. Already też może stać na końcu pytania „You've finished already?”, zwłaszcza gdy wyrażasz zaskoczenie szybkim zakończeniem.

So far (jak dotąd), recently (ostatnio) i this week (w tym tygodniu) często towarzyszą Present Perfect, bo obejmują czas aż do teraz. W amerykańskim angielskim z already i yet często usłyszysz Past Simple. „Did you eat yet?” jest naturalnym amerykańskim pytaniem w sytuacji, w której Brytyjczyk częściej wybierze formę Present Perfect: Have you eaten yet?

Present Perfect czy Past Simple?

Yesterday, last Saturday i in 2022 umieszczają zdarzenie w zakończonej przeszłości. W zwykłej wypowiedzi wybierasz wtedy Past Simple, nawet jeśli skutki wciąż są ważne. „I broke my arm last week” jest poprawne także wtedy, gdy nadal nosisz gips.

Today i this week są mniej jednoznaczne. „I haven't had lunch today” możesz powiedzieć, gdy nadal czekasz na obiad. „I didn't have lunch today” jest naturalne, gdy pora obiadu już minęła i przedstawiasz ten etap jako zamknięty. Nie trzeba czekać do północy, aby użyć Past Simple ze słowem today.

Rozmowa może zmieniać czas: pytasz o doświadczenie, a następnie o szczegóły. „Have you been to Wrocław?” – „Yes, I went there in May”. Pierwsze pytanie obejmuje życie do teraz, odpowiedź wskazuje konkretną wizytę. Been to zwykle sugeruje odbytą wizytę i powrót; gone to może znaczyć, że ktoś wyjechał i jeszcze go nie ma.

Najczęstsze błędy Polaków

„Mieszkam tu od 2020 roku” i „Mieszkam tu” mają po polsku ten sam czasownik. Po angielsku dodanie okresu trwającego do teraz zmienia zwykle live w have lived. Z kolei słowo yesterday przenosi zdarzenie do zamkniętej przeszłości, nawet gdy jego skutek nadal cię dotyczy. Te dwa kontrasty wyjaśniają pierwsze trzy poprawki poniżej.

• ✗ I live here since 2020. → ✓ I have lived here since 2020. – Mieszkam tu od 2020 roku. Sytuacja zaczęła się wcześniej i trwa do teraz; w tym znaczeniu samo live nie pokazuje właściwej relacji czasowej.
• ✗ I've worked here since two years. → ✓ I've worked here for two years. – Pracuję tu od dwóch lat. Two years jest długością okresu, a nie punktem początkowym.
• ✗ I have seen him yesterday. → ✓ I saw him yesterday. – Widziałem go wczoraj. Yesterday wskazuje zakończony czas, więc wybieramy Past Simple.
• ✗ I am here for two hours. → ✓ I have been here for two hours. – Jestem tu od dwóch godzin. Polskie „jestem” podsuwa am, ale I am here for two hours znaczy raczej „będę tu przez dwie godziny”, czyli plan. Okres, który trwa już do teraz, wymaga Present Perfect.
• ✗ She has went home. → ✓ She has gone home. – Poszła do domu. Po has potrzebna jest III forma gone, a nie forma Past Simple went.

Ćwiczenia

Najpierw rozwiąż zadanie samodzielnie, potem sprawdź odpowiedź i uzasadnienie. Przy tłumaczeniu lub pisaniu własnych zdań możliwe są także inne poprawne odpowiedzi.

1. 1. Wstaw since lub for: I've worked here ___ March.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   since

   March określa początek okresu, dlatego potrzebne jest since. For łączyłoby się z długością, np. for six months.

2. 2. Wybierz formę: I (have seen / saw) Ola yesterday.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   saw

   Yesterday umieszcza spotkanie w zakończonej przeszłości. W tym zdaniu używamy Past Simple.

3. 3. Uzupełnij already lub yet: I haven't sent the application ___.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   yet

   Yet na końcu przeczenia znaczy „jeszcze”. Haven't already nie jest neutralnym odpowiednikiem polskiego „jeszcze nie”.

4. 4. Popraw: Kuba has wrote three emails so far.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   Kuba has written three emails so far.

   Po has potrzebna jest III forma written. Wrote jest formą Past Simple i nie pasuje do tego schematu.

5. 5. Przetłumacz: Znam ją od dziecka.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   I've known her since I was a child.

   Znajomość trwa od przeszłości do teraz, więc używamy have known. Since wskazuje jej początek; know zwykle nie występuje w formie Continuous.

Źródła i dalsza lektura

Przykłady powstały na potrzeby tego poradnika. Reguły i sposoby użycia możesz sprawdzić w źródłach poniżej.

• Cambridge Dictionary: Present perfect simple (I have worked)
• Cambridge Dictionary: Past simple or present perfect?
• Cambridge Dictionary: Present perfect: typical errors
• Cambridge Dictionary: Present perfect simple or present perfect continuous?

Widzisz błąd? Napisz do nas, podając adres strony i przykład.