Zasada jest prosta: jeśli zdanie podaje zakończony czas albo pytasz „kiedy?”, potrzebujesz Past Simple (I met her in 2019). Jeśli sytuacja trwa do dziś albo mówisz o doświadczeniu i bilansie „do teraz”, potrzebujesz Present Perfect (I've known her since 2019). Polakom sprawia to kłopot, bo polski ma jeden czas przeszły z aspektem: „zrobiłem” i „robiłem” mówią, czy czynność jest zakończona, a nie, czy łączy się z teraźniejszością. Do tego „mieszkam tu od pięciu lat” mówimy w czasie teraźniejszym – i stąd błędne *I live here for five years.
Szybka zasada: data bez since (in 2019, on Monday), „temu”, „wczoraj”, „kiedy byłem dzieckiem” → Past Simple; since, for (gdy stan trwa), ever, never, so far → Present Perfect; pytanie When…? → Past Simple; osoba, która nie żyje, nie ma już „doświadczenia do teraz” → Past Simple. Test ma trzy poziomy po 10 zdań: A2 (formy i podstawowe sygnały), B1 (od kiedy, jak długo, zakończone etapy) i B2 (been i gone, the first time, subtelniejsze konteksty).
Test: Present Perfect czy Past Simple?
Poziom A2 · podstawy
I ___ my grandparents last weekend.
Wszystkie pytania, odpowiedzi i wyjaśnieniaOtwórz po zakończeniu quizu, aby sprawdzić swoje odpowiedzi.
1. I ___ my grandparents last weekend.
- have visited
- visit
- visited
Poprawna odpowiedź: visited · Last weekend to zakończony czas, więc wybieramy Past Simple: visited. Polskie „odwiedziłem” w formie dokonanej kusi, żeby użyć have visited, ale aspekt dokonany nie oznacza Present Perfect – rozstrzyga określenie czasu.
2. We ___ in this flat for five years, and we have no plans to move.
- live
- have lived
- lived
Poprawna odpowiedź: have lived · Nadal tu mieszkamy (no plans to move), a for five years podaje, jak długo to trwa – to Present Perfect: have lived. Polskie „mieszkamy tu od pięciu lat” jest w czasie teraźniejszym, ale angielskie live z for w tym znaczeniu jest błędem. Lived oznaczałoby, że już tu nie mieszkamy.
3. Have you ever ___ sushi?
- ate
- eat
- eaten
Poprawna odpowiedź: eaten · Po have potrzebna jest III forma: eat – ate – eaten. Ate to II forma, której używamy w Past Simple bez have (I ate sushi yesterday).
4. Tom ___ his leg two years ago.
- broke
- has broken
- has broke
Poprawna odpowiedź: broke · Ago zawsze wskazuje moment w zakończonej przeszłości, więc łączy się z Past Simple: broke. Has broken z ago to błąd zarówno w brytyjskim, jak i amerykańskim angielskim, a has broke jest niepoprawne formalnie.
5. I've known Marta ___ 2018.
- for
- since
- from
Poprawna odpowiedź: since · 2018 to punkt początkowy, więc wybieramy since. Polskie „od” obejmuje i since, i for – dlatego tak łatwo się pomylić. For łączy się z długością okresu (for six years), a from łączy się zwykle z to (from 2018 to 2020) i nie wyraża okresu trwającego do teraz.
6. They've been married ___ ten years.
- since
- ago
- for
Poprawna odpowiedź: for · Ten years to długość okresu, nie jego początek, więc potrzebne jest for. „Są małżeństwem od dziesięciu lat” – polskie „od” nie podpowiada wyboru, trzeba zapytać: punkt w czasie (since) czy ile czasu (for)? Ago nie łączy się z Present Perfect.
7. When ___ your driving test?
- did you pass
- have you passed
Poprawna odpowiedź: did you pass · Pytanie o konkretny moment w przeszłości (When…?) wymaga Past Simple: When did you pass…? Forma When have you passed…? jest tu błędem.
8. I've never ___ a horse.
- ridden
- ride
- rode
Poprawna odpowiedź: ridden · Never z have mówi o doświadczeniu w całym życiu do teraz, a po have stoi III forma: ride – rode – ridden. Rode to forma Past Simple, której nie łączymy z have.
9. Mozart ___ more than 600 works.
- has written
- writes
- wrote
Poprawna odpowiedź: wrote · Mozart nie żyje, więc jego twórczość to zamknięty rozdział – Past Simple: wrote. Present Perfect sugerowałby, że lista jego dzieł może jeszcze rosnąć, a to niemożliwe.
10. How long ___ you known your best friend? (You are still friends.)
- did
- have
- are
Poprawna odpowiedź: have · How long + sytuacja trwająca do teraz = Present Perfect: How long have you known…? Po polsku pytamy w czasie teraźniejszym („Jak długo się znacie?”), stąd pokusa użycia are lub do, ale known wymaga have.
11. Ola ___ in Berlin from 2015 to 2019. Now she lives in Kraków.
- has lived
- has been living
- lived
Poprawna odpowiedź: lived · From 2015 to 2019 zamyka berliński etap, a teraz Ola mieszka gdzie indziej – to Past Simple: lived. Obie formy z has łączyłyby pobyt w Berlinie z teraźniejszością, co przeczy drugiemu zdaniu.
12. What time ___ home last night?
- did you get
- have you got
- have you gotten
Poprawna odpowiedź: did you get · What time i last night pytają o konkretny, zakończony moment, więc wybieramy Past Simple: did you get. Ani brytyjskie have got, ani amerykańskie have gotten nie łączą się z last night.
13. I haven't seen Piotr since he ___ to Poznań.
- has moved
- moves
- moved
Poprawna odpowiedź: moved · Po since w zdaniu podrzędnym podajemy zdarzenie, od którego liczymy czas – to jednorazowy moment w przeszłości, więc Past Simple: moved. Present Perfect zostaje w części głównej (I haven't seen), bo okres bez spotkania trwa do teraz.
14. We ___ each other since we were at primary school.
- know
- have known
- knew
Poprawna odpowiedź: have known · Znajomość zaczęła się w podstawówce i trwa do dziś, więc Present Perfect: have known. Polskie „znamy się od podstawówki” jest w czasie teraźniejszym – to klasyczny powód błędu *We know each other since…
15. When I was a child, I ___ to the seaside every summer.
- have gone
- went
- have been
Poprawna odpowiedź: went · When I was a child to zamknięty okres życia, więc Past Simple: went. Polski aspekt niedokonany („jeździłem”) podpowiada powtarzalność, ale w angielskim nadal wystarczy Past Simple (ewentualnie used to), a nie Present Perfect.
16. Kasia ___ three articles so far this month.
- wrote
- has written
- writes
Poprawna odpowiedź: has written · So far oznacza „do tej pory”, a miesiąc jeszcze trwa – bilans może wzrosnąć, więc Present Perfect: has written. Wrote z so far brzmi niepoprawnie, a writes opisywałoby zwyczaj, nie bilans.
17. My parents ___ married in 1995.
- got
- have got
- have been
Poprawna odpowiedź: got · In 1995 to konkretna data w zakończonej przeszłości, więc Past Simple: got married. Uwaga: have been married też istnieje, ale z for lub since (They have been married since 1995), nie z samym in 1995.
18. I ___ for this company since January.
- work
- worked
- have worked
Poprawna odpowiedź: have worked · Since January + praca trwająca do dziś = Present Perfect: have worked. Polskie „pracuję tu od stycznia” prowadzi do *I work here since January – to jeden z najczęstszych błędów Polaków. Worked sugerowałoby, że już tam nie pracujesz, co kłóci się z since.
19. “Did you enjoy the concert on Saturday?” – “Yes, it ___ amazing.”
- has been
- was
- is
Poprawna odpowiedź: was · Koncert odbył się w sobotę i już się skończył, a pytanie zadano w Past Simple – odpowiadamy tym samym czasem: was. Has been nie pasuje do zakończonego wydarzenia z konkretnym dniem.
20. I ___ in London for three years, but then I moved back to Poland.
- lived
- have lived
- live
Poprawna odpowiedź: lived · For nie zawsze oznacza Present Perfect: tutaj trzy lata w Londynie to zamknięty etap (then I moved back), więc Past Simple: lived. Have lived znaczyłoby, że nadal tam mieszkasz.
21. It's the first time I ___ a speech in English.
- give
- gave
- have given
Poprawna odpowiedź: have given · Po It's the first time… używamy Present Perfect: I've given. Po polsku mówimy „to pierwszy raz, kiedy wygłaszam” (teraźniejszy) albo „wygłosiłem” (przeszły), ale żadna z tych form nie przenosi się do angielskiego.
22. How long ___ your current car? (You still have it.)
- do you have
- did you have
- have you had
Poprawna odpowiedź: have you had · Samochód nadal jest twój, więc pytamy o okres trwający do teraz: How long have you had…? Polskie „Od jak dawna masz ten samochód?” jest w czasie teraźniejszym, ale How long do you have…? pytałoby raczej, na jak długo masz samochód (np. wynajęty), a nie od kiedy.
23. My grandfather, who died in 2010, ___ as a doctor all his life.
- has worked
- worked
- has been working
Poprawna odpowiedź: worked · Wyrażenie all his life nie wystarcza do Present Perfect, bo życie dziadka się zakończyło. Okres jest zamknięty, więc Past Simple: worked. Has worked pasowałoby tylko do osoby, która żyje i nadal pracuje.
24. Prices ___ by 20% since last spring.
- rose
- rise
- have risen
Poprawna odpowiedź: have risen · Since last spring liczy zmianę od punktu w przeszłości do dziś, więc Present Perfect: have risen. Last spring samo w sobie wskazuje przeszłość, ale z since tworzy okres otwarty – rose byłoby poprawne bez since (Prices rose last spring).
25. I ___ the report an hour ago, so you should have it in your inbox.
- sent
- have sent
- had sent
Poprawna odpowiedź: sent · An hour ago wskazuje konkretny moment, więc Past Simple: sent – nawet jeśli skutek (raport w skrzynce) jest aktualny. Past Perfect (had sent) wymagałby innego, późniejszego punktu odniesienia w przeszłości.
26. “Have you seen Anna today?” – “Yes, I ___ her at lunch.”
- have seen
- see
- saw
Poprawna odpowiedź: saw · Pytanie dotyczy dnia, który trwa, więc zaczyna się od Present Perfect. Odpowiedź podaje już konkretny, zakończony moment (at lunch), dlatego przechodzi w Past Simple: saw. To typowy schemat rozmowy: ogólnie PP, szczegóły PS.
27. “Where's Marek?” – “He ___ to the shop. He'll be back in ten minutes.”
- has been
- has gone
Poprawna odpowiedź: has gone · Marka jeszcze nie ma – poszedł i nie wrócił – więc has gone. Has been to znaczy „był tam i wrócił”, a to przeczy zdaniu He'll be back. Tu polski akurat pomaga: „poszedł do sklepu” (i jeszcze nie wrócił) to has gone, a „był w sklepie” (i już wrócił) to has been.
28. My parents ___ to Japan twice. They loved it both times, and now they're planning a third trip.
- have been
- have gone
Poprawna odpowiedź: have been · Rodzice byli w Japonii i wrócili – planują teraz kolejną podróż – więc mówimy o doświadczeniu: have been to Japan. Have gone to Japan znaczyłoby, że właśnie tam są.
29. I ___ him since we left school, so I have no idea what he looks like now.
- didn't see
- haven't seen
- don't see
Poprawna odpowiedź: haven't seen · Okres bez spotkania zaczął się po szkole i trwa do teraz (no idea now), więc Present Perfect: haven't seen. Polskie „nie widziałem go od szkoły” ma formę przeszłą, ale to „od” sygnalizuje okres otwarty – didn't see z since jest tu błędem.
30. Did you know that Marie Curie ___ two Nobel Prizes?
- has won
- won
- wins
Poprawna odpowiedź: won · Maria Skłodowska-Curie nie żyje, więc jej osiągnięcia należą do zamkniętej przeszłości: won. Present Perfect (has won) stosujemy do osób, których „licznik” wciąż może się zmienić, np. żyjących sportowców.
Zadaj ten quiz swojej klasie
Za darmo, a uczniowie nie potrzebują konta.
Zasada w pigułce: budowa i użycie obu czasów
Zanim wybierzesz formę, zadaj jedno pytanie: czy zdarzenie należy do zamkniętego okresu, czy łączy się z teraz? Zamknięty okres to Past Simple. Okres otwarty, doświadczenie do dziś lub bilans, który może się jeszcze zmienić, to Present Perfect.
- Past Simple: II forma (worked, went, saw), w pytaniu i przeczeniu did / didn't + forma podstawowa – I saw her yesterday. Did you see her?
- Present Perfect: have / has + III forma (worked, gone, seen) – I've seen this film. Has she called?
- Zakończony czas → Past Simple: yesterday, last week, in 2019, two days ago, when I was a child, at lunch.
- Trwanie do teraz → Present Perfect: since 2020, for three years (stan nadal trwa) – We've lived here since 2020.
- Doświadczenie bez daty → Present Perfect: Have you ever been to Gdańsk? I've never ridden a horse.
- Bilans okresu, który trwa → Present Perfect: so far, this month, this year – She's written three articles so far.
- Pytanie When…? / What time…? o moment w przeszłości → Past Simple: When did you arrive?
Jeśli możesz dopowiedzieć „…i to trwa do teraz” albo „…do tej pory”, wybierz Present Perfect. Jeśli możesz odpowiedzieć na pytanie „kiedy dokładnie?”, wybierz Past Simple.
Trudne przypadki: been i gone, for, the first time
Większość zdań rozstrzyga określenie czasu. Kilka konstrukcji wymaga jednak osobnej uwagi, bo polskie tłumaczenie często niewiele w nich podpowiada.
- Been vs gone: He's been to Rome (był i wrócił) – He's gone to Rome (pojechał i jeszcze tam jest).
- For nie zawsze oznacza Present Perfect: I lived in London for three years (już tam nie mieszkam) – I've lived in London for three years (nadal mieszkam).
- Since + zdanie: w części z since stoi zwykle Past Simple – I haven't seen her since she moved.
- It's the first time + Present Perfect: It's the first time I've flown alone.
- Osoby, które nie żyją: Chopin wrote many mazurkas – nie has written, bo jego twórczość jest zamknięta.
- Rozmowa: zaczynamy ogólnie w Present Perfect, szczegóły podajemy w Past Simple – I've been to Japan. I went there in 2022.
- Just, already i yet: w amerykańskim angielskim potocznie usłyszysz też Past Simple (I just saw him, Did you eat yet?) – to nie błąd, tylko wariant. Daty z Present Perfect (*I've seen him yesterday) są jednak błędem w obu odmianach.
Słowa today i this week bywają dwuznaczne: jeśli okres trwa, wybierz Present Perfect; jeśli traktujesz go jako zamknięty (np. wieczorem o porannym spotkaniu), możliwy jest Past Simple.
Dlaczego Polacy mylą Present Perfect i Past Simple?
W polskim mamy jeden czas przeszły, a różnicę wyraża aspekt: „pisałem” (niedokonany) i „napisałem” (dokonany). Aspekt odpowiada na pytanie, czy czynność została zakończona albo czy trwała lub się powtarzała. Angielski wybór między Past Simple a Present Perfect odpowiada na inne pytanie: czy zdarzenie umieszczamy w zamkniętym czasie, czy łączymy z teraźniejszością. Dlatego „napisałem raport wczoraj” to wrote, a „napisałem już raport, możesz go przeczytać” to zwykle have written – choć po polsku forma jest ta sama.
Drugie źródło błędów to czas teraźniejszy z „od”: „mieszkam tu od pięciu lat”, „znamy się od dziecka”, „pracuję tu od stycznia”. Po angielsku sytuacja trwająca od przeszłości do teraz wymaga Present Perfect (I've lived, we've known, I've worked). Trzecia pułapka: polskie „od” obejmuje i punkt początkowy, i długość okresu, a angielski rozdziela je na since (since 2020) i for (for five years).
Nie tłumacz aspektu. Forma dokonana nie oznacza automatycznie Present Perfect, a niedokonana – Past Simple. Szukaj w zdaniu daty, „temu” lub okresu, który wciąż trwa.
Typowe błędy i ich poprawki
- ✗ I live in Wrocław since 2020. → ✓ I've lived in Wrocław since 2020. – stan trwający do teraz z since wymaga Present Perfect.
- ✗ I have seen him two days ago. → ✓ I saw him two days ago. – ago zawsze łączy się z Past Simple.
- ✗ When have you bought this jacket? → ✓ When did you buy this jacket? – pytanie when dotyczy konkretnego momentu.
- ✗ We know each other for ten years. → ✓ We've known each other for ten years. – polskie „znamy się od” nie przenosi się na czas teraźniejszy.
- ✗ I've worked here since three years. → ✓ I've worked here for three years. – długość okresu wymaga for, punkt początkowy since.
- ✗ Copernicus has lived in Toruń and Kraków. → ✓ Copernicus lived in Toruń and Kraków. – życie postaci historycznej to zamknięty okres.
- ✗ It's the first time I see snow. → ✓ It's the first time I've seen snow. – po It's the first time stoi Present Perfect.
Metoda trzech pytań przed każdym zdaniem
Zanim wpiszesz odpowiedź w teście albo napiszesz zdanie w e-mailu, przejdź przez trzy krótkie pytania. Z czasem zaczniesz zadawać je automatycznie.
- 1. Czy w zdaniu jest data (bez since), „temu”, „wczoraj” albo pytanie when o przeszłość? → Past Simple.
- 2. Czy sytuacja trwa do teraz (since, for + nadal) albo liczysz bilans „do tej pory”? → Present Perfect.
- 3. Czy mówisz o doświadczeniu bez daty (ever, never, before)? → Present Perfect, a szczegóły w następnym zdaniu → Past Simple.
Ćwicz dalej
Najczęstsze pytania
Czy mogę użyć Present Perfect z yesterday albo last year?
Nie. Yesterday, last year, ago czy in 2019 zamykają czas zdarzenia, więc w standardowym angielskim – brytyjskim i amerykańskim – łączą się z Past Simple. Jeśli chcesz podkreślić aktualny skutek, powiedz to w osobnym zdaniu: I lost my phone yesterday, so I can't call you.
Dlaczego Amerykanie mówią „I just ate” zamiast „I've just eaten”?
W amerykańskim angielskim z just, already i yet potocznie używa się także Past Simple i jest to poprawne. Brytyjczycy częściej wybierają Present Perfect. Jeśli uczysz się brytyjskiej odmiany, wybieraj Present Perfect, ale nie poprawiaj Amerykanina, który mówi Did you eat yet?
Jak przetłumaczyć „mieszkam tu od pięciu lat”?
I've lived here for five years albo – z naciskiem na trwanie – I've been living here for five years. Polski czas teraźniejszy z „od” zamieniamy na Present Perfect, a „od pięciu lat” to for, bo podajemy długość okresu. Gdyby chodziło o punkt początkowy, np. „od 2021 roku”, użyjesz since 2021.
Platforma do nauki angielskiego
Ćwicz we wszystkich 13 kategoriach na platformie do nauki PromGee. Pytania są dopasowane do twojego poziomu, każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postępy zapisują się na twoim koncie.