Used to, would i be used to: różnice

„Kiedyś wstawałem” i „jestem przyzwyczajony do wstawania”

I used to get up at five i I'm used to getting up at five wyglądają podobnie, ale opowiadają dwie różne historie. W pierwszej mówisz o dawnym zwyczaju. W drugiej opisujesz obecną sytuację: pobudka o piątej jest ci znana i nie stanowi zaskoczenia. Dodanie am oraz końcówki -ing zmienia całą konstrukcję, nie tylko czas.

Zanim wybierzesz formę, dopowiedz po polsku jedno z dwóch zdań: „dawniej tak było” albo „to jest dla mnie normalne”. Nie zaczynaj od tłumaczenia słowa used, bo w tych wyrażeniach nie oznacza ono po prostu „używany”. Pomyśl o całym połączeniu i dopiero potem dobierz czasownik.

Przyzwyczajenie nie musi oznaczać, że coś lubisz. I'm used to the noise mówi, że hałas jest częścią twojego doświadczenia; nadal możesz woleć ciszę. Podobnie get used to opisuje proces oswajania sytuacji, a nie jej ocenę. Ta różnica przydaje się przy rozmowie o nowej pracy, mieszkaniu czy dojazdach.

Used to: dawne nawyki i dawne stany

Used to łączy się z podstawową formą czasownika: used to live, used to play, used to know. Podmiot nie zmienia used na uses. Opisujesz sytuację, która istniała dawniej, lub regularną czynność, zwykle z sugestią, że dziś jest inaczej. I used to live in Łódź naturalnie kieruje rozmowę ku wcześniejszemu miejscu zamieszkania.

Nie używaj tej konstrukcji do jednego zakończonego zdarzenia. „Wczoraj pojechałem do Warszawy” to I went to Warsaw yesterday. Used to go wskazywałoby zwyczaj jeżdżenia, a nie pojedynczy przejazd. Sama odległa data nie tworzy nawyku: także wyjazd w 2010 roku może być jednym wydarzeniem opisanym w Past Simple.

W pytaniu i przeczeniu z did stosuj standardowy zapis use to bez końcowego -d: Did you use to…? oraz didn't use to…. Formy z used po did są spotykane, ale use to jest bezpiecznym wyborem w starannym piśmie. Nie dodawaj am lub was do used to oznaczającego dawny zwyczaj – takie połączenie przeniosłoby cię do innej konstrukcji.

Would: powracające sceny we wspomnieniach

Would dobrze pasuje do opowiadania o tym, co regularnie robiliśmy. Najpierw ustawiasz przeszłą scenę, na przykład When I was at university, a potem dodajesz powtarzalne czynności. Bez takiego tła I'd go to the café może zabrzmieć jak skutek wyobrażonego warunku: „poszedłbym do kawiarni”. Kontekst odróżnia wspomnienie od hipotezy.

Przy zwykłym opisie dawnego stanu wybierz used to: I used to know everyone in that street. Would know brzmiałoby tu dziwnie. Know, own czy live w tym znaczeniu nie opisują kolejnych, powtarzanych zdarzeń. Would może pojawiać się przy opisach powracających sytuacji i stanów w szerszym kontekście, ale na początek trzymaj się czytelnego kontrastu: dawny stan – used to, kolejne czynności – would.

Would nie ma formy czasu przeszłego dodawanej końcówką -ed. Po nim stoi bezokolicznik: would wait, nie would waited. Skrót 'd jest częsty w opowieściach, ale rozwinięta forma pomaga zobaczyć konstrukcję. W opowieści wouldn't może też znaczyć „nie chciał” (He wouldn't listen), więc przy opisie samego dawnego braku zwyczaju didn't use to bywa bardziej jednoznaczne.

Be used to: coś jest ci już znane

I'm used to driving on the left mówi o przyzwyczajeniu, nie o dawnym prowadzeniu samochodu. Be zmienia się zależnie od osoby i czasu: she is used to, we were used to, I'll be used to. Samo used pozostaje bez zmiany. Angielskie słowo „to” pełni tutaj funkcję przyimka, dlatego po nim używamy rzeczownika lub formy -ing: to the noise, to driving. Nie wprowadza bezokolicznika, jak w I want to drive.

Możesz powiedzieć I'm used to the noise, I'm used to it albo I'm used to working here. Wybór zależy od tego, czy nazywasz rzecz, zastępujesz ją zaimkiem czy opisujesz czynność. Porównaj końcówki to it i to working: obie pasują do znaczenia „być do czegoś przyzwyczajonym”. Taka zamiana pomaga rozpoznać przyimek i odróżnić tę konstrukcję od dawnego nawyku I used to work.

Pytania i przeczenia budujesz przy be, bez do: Are you used to it? oraz I'm not used to it. W przeszłości będzie Was she used to working alone? i She wasn't used to working alone. Nie dodawaj did do pytania, w którym czas i osobę pokazuje już was. Rozpoznanie czasownika odmiennego oszczędza wiele zgadywania.

Get used to: przyzwyczajenie dopiero się tworzy

Get used to podkreśla zmianę. W pierwszym tygodniu nowej pracy możesz powiedzieć I'm getting used to the new system, czyli „przyzwyczajam się do nowego systemu”. Późniejsze I'm used to it opisuje osiągnięty stan. Oba zdania mogą dotyczyć tej samej rzeczy, lecz pokazują inny etap twojego doświadczenia.

Odmieniasz get: get, got, am getting lub will get. Po to nadal stoi rzeczownik lub -ing. It took me a month to get used to commuting nie mówi, że dojazdy trwały miesiąc. Miesiąc zajęło oswojenie codziennych dojazdów. To częsty temat rozmowy po przeprowadzce lub zmianie obowiązków.

W przeczeniu użyjesz operatora pasującego do czasu: I didn't get used to it albo I haven't got used to it yet w typowym brytyjskim angielskim. W amerykańskim angielskim często pojawia się gotten: I haven't gotten used to it yet. Nie musisz mieszać wariantów; najważniejsze, by zachować sens procesu i poprawną formę po to.

Past Simple, usually i used to – wybierz potrzebną informację

Past Simple też może opisywać regularną przeszłość: I walked to school every day. Used to mocniej zaznacza dawny zwyczaj i kontrast z teraźniejszością. Jeśli opisujesz po prostu fakty w kolejności, Past Simple zwykle wystarczy. Nie trzeba podmieniać każdego czasownika na used to tylko dlatego, że pojawia się every day.

Do obecnego zwyczaju użyj zwykle Present Simple i ewentualnie usually: I usually walk to work. Konstrukcja I use to walk nie jest teraźniejszym odpowiednikiem used to. Gdy chcesz sprawdzić własne zdanie, dopisz krótką dalszą część: but now…, and it feels normal albo but it's still difficult. Zobaczysz, czy opowiadasz o dawniej, gotowym przyzwyczajeniu czy jego tworzeniu.

Najczęstsze błędy Polaków

Kuba po przeprowadzce do Dublina pisze: „I am used to live in a small town, so I'm still getting used to drive on the left.” Oba błędy mają to samo źródło: po be used to i get used to słowo to jest przyimkiem, więc wymaga -ing albo rzeczownika – I'm used to living…, I'm getting used to driving…. A jeśli Kuba chciał powiedzieć, że kiedyś mieszkał w małym mieście, potrzebuje I used to live, bez am.

Uważaj też na pozorne błędy. I'm used to work może być poprawne, jeśli work jest rzeczownikiem: „jestem przyzwyczajony do pracy”. Zanim przyjmiesz czyjąś poprawkę, dopisz polskie znaczenie zdania.

Ćwiczenia

Najpierw rozwiąż zadanie samodzielnie, potem sprawdź odpowiedź i uzasadnienie. Przy tłumaczeniu lub pisaniu własnych zdań możliwe są także inne poprawne odpowiedzi.

1. 1. Przetłumacz: Kiedyś mieszkałem w Gdańsku, ale teraz mieszkam w Poznaniu.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   I used to live in Gdańsk, but now I live in Poznań.

   Used to opisuje dawny stan i kontrast z obecną sytuacją. Po to używamy podstawowej formy live.

2. 2. Wybierz dawny stan: When I was a child, I used to / would know everyone in our street.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   When I was a child, I used to know everyone in our street.

   Know opisuje stan wiedzy, a nie kolejne powtarzalne zdarzenia. W tym znaczeniu wybieramy used to.

3. 3. Popraw pytanie w standardowym zapisie: Did Ola used to work here?

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   Did Ola use to work here?

   Pytanie ma operator did, więc piszemy use to bez końcowego -d. Would i be used to wymagałyby innych konstrukcji.

4. 4. Uzupełnij przyzwyczajenie: I'm used to ___ (speak) English at work.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   speaking

   Po be used to słowo to jest przyimkiem, dlatego czynność zapisujemy w formie -ing.

5. 5. Wybierz proces, który jeszcze trwa: I am used to / am getting used to the new timetable, but it's still difficult.

   Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie

   I am getting used to the new timetable, but it's still difficult.

   Get used to opisuje tworzenie się przyzwyczajenia. Wskazany kontekst podkreśla, że oswajanie nowego planu jeszcze trwa.

Źródła i dalsza lektura

Przykłady powstały na potrzeby tego poradnika. Reguły i sposoby użycia możesz sprawdzić w źródłach poniżej.

• Cambridge Grammar: Used to
• Cambridge Grammar: Would
• Cambridge Grammar: Word choice: used to and be used to

Widzisz błąd? Napisz do nas, podając adres strony i przykład.