Kısa kural: passive voice = be + V3. Present simple’da is/are made, past simple’da was/were made, present perfect’te has/have been made, continuous’ta is being made, gelecekte will be made, modal ile can/must be made. Yapan kişiyi söylemek gerekiyorsa by eklenir; söylemek gerekmiyorsa hiç eklenmez. Bir de unutulmaması gereken sınır var: happen, die, arrive gibi nesne almayan fiiller İngilizcede edilgen olamaz. ‘It was happened’ yanlıştır; doğrusu It happened.
Türkçe edilgeni fiile tek bir ek getirerek kurar: yaz-ıl-dı, temizle-n-ir. Ayrı bir yardımcı fiil yoktur. Bu yüzden İngilizcede be’yi atlamak (‘The report written yesterday’) ya da V3 yerine V2 kullanmak (‘was wrote’) en sık görülen iki hatadır. Sorular üç seviyeye ayrılmıştır: önce present ve past simple, sonra perfect, continuous, future ve by kullanımı, en son modallar, ‘It is said that’ ve Türkçeden aktarılan ‘gidildi’ tipi edilgenler.
Quiz: Passive voice (edilgen çatı) — 30 soru
1. Seviye · Başlangıç
2. Seviye · Orta
3. Seviye · İleri
Yanıtlar ve açıklamalarSoruları çözdükten sonra açın.
- 1. is made‘Türk kahvesi cezvede yapılır.’ Türkçedeki -ıl/-n eki İngilizcede iki parçaya ayrılır: is + made. ‘Makes’ etken çatıdır, kahve bir şey yapmaz. Tek başına ‘made’ cümlede be olmadığı için eksik kalır. ‘Is make’ ise V3 yerine yalın fiil kullanır; be’den sonra her zaman V3 gelir.
- 2. was built‘Bu cami 16. yüzyılda inşa edildi.’ Geçmiş zaman ve tekil özne olduğu için was built kullanılır. -ıldı/-ildi → was/were + V3 eşleşmesini ezberleyin. Be’siz ‘built’ Türkçedeki tek kelimelik ‘yapıldı’yı birebir taşıma denemesidir. ‘Was build’ ise V3 yerine yalın fiil kullanır (build – built – built).
- 3. are produced‘Bu telefonlar Çin’de üretiliyor.’ Phones çoğul olduğu için are, ardından V3 olan produced gelir. Türkçede ‘telefonlar üretilir’ derken çoğul eki fiile yansımayabilir; İngilizcede ise be özneye uymak zorundadır, bu yüzden ‘is produced’ yanlıştır. ‘Are produce’ cümlesinde de V3 eksiktir.
- 4. was written‘Rapor dün yazıldı.’ Yesterday geçmiş zamanı belirler: was written. Türkçe konuşanların en sık yaptığı hata ‘The report written yesterday’ demektir; yaz-ıl-dı tek kelime olduğu için be atlanır. ‘Was wrote’ ise V2 ile V3’ü karıştırır (write – wrote – written). ‘Is written’ zamanla uyuşmaz.
- 5. is cleaned‘Ofisimiz her akşam temizlenir.’ Every evening alışkanlık bildirir, bu yüzden present simple edilgen kullanılır: is cleaned. ‘Is cleaning’ ofisin bir şeyi temizlediğini söyler. ‘Cleans’ de etken çatıdır. ‘Cleaned’ ise hem be’siz hem de geçmiş zamandadır.
- 6. were sent‘Mektuplar geçen hafta yanlış adrese gönderildi.’ Letters çoğul olduğu için were kullanılır, was değil. Ardından send fiilinin V3’ü olan sent gelir. ‘Were send’ be’den sonra yalın fiil kullandığı için yanlıştır. Be’siz ‘sent’ ise mektupların bir şey gönderdiği anlamına gelir.
- 7. is spoken‘İngilizce birçok ülkede konuşulur.’ Genel bir gerçek olduğu için is spoken (speak – spoke – spoken) kullanılır. ‘English speaks’ dilin kendisinin konuştuğunu söyler. Be’siz ‘spoken’, Türkçedeki ‘konuşulur’ ekini tek kelimeyle karşılama hatasıdır. ‘Is speaking’ hem etken hem de anlık bir eylemdir.
- 8. was broken‘Mutfak camı maç sırasında çocuklar tarafından kırıldı.’ Cümlede by the children olduğu için edilgen gerekir: was broken. ‘Broke’ V2’dir, be’den sonra kullanılmaz; ‘was broke’ günlük dilde ‘beş parasızdı’ anlamına gelir. Tek başına ‘broken’ ise be eksik olduğu için cümleyi tamamlamaz.
- 9. happened‘Kaza dün gece saat dokuz civarında meydana geldi.’ Happen nesne almayan (geçişsiz) bir fiildir, bu yüzden edilgen yapılamaz: doğrusu happened. Geçmiş olayı anlatırken ‘-ıldı = was’ kalıbını her fiile uygulamak ‘was happened’ hatasını doğurur. Oysa kaza kendi kendine olur; onu birinin yaptığı bir eylem gibi anlatan edilgen burada kurulamaz.
- 10. was written‘Romeo ve Juliet, Shakespeare tarafından yazıldı.’ Yazar bilgisi önemli olduğu için by korunur: was written by Shakespeare. Türkçedeki ‘tarafından’ İngilizcede her zaman by ile karşılanır. ‘Wrote’ etken çatıdır, ‘written’ be’sizdir. ‘Was writing’ ise eserin bir şey yazmakta olduğunu söyler.
- 11. has been cancelled‘Toplantı iptal edildi, bugün gelmenize gerek yok.’ Sonuç şu anı etkilediği için present perfect edilgen gerekir: has + been + V3. ‘Has cancelled’ etken çatıdır, toplantının bir şeyi iptal ettiğini söyler. ‘Has been cancel’ V3’ü atlar. Türkçedeki ‘iptal edildi’ hem was cancelled hem has been cancelled olabilir; burada bugünkü sonuç belirleyicidir.
- 12. is being repaired‘Ana yol şu anda onarılıyor.’ Şu anda süren bir edilgen eylem için is + being + V3 kullanılır. Türkçedeki ‘onar-ıl-ıyor’ da hem edilgen hem şimdiki zaman ekini taşır, İngilizcede bu iki ek being ve repaired olarak ayrılır. ‘Is repairing’ yolun bir şeyi onardığını söyler. ‘Is repaired’ ise genel bir durum bildirir, at the moment ile uyuşmaz.
- 13. will be announced‘Sınav sonuçları gelecek pazartesi açıklanacak.’ Gelecek zaman edilgen: will + be + V3. Türkçedeki ‘açıkla-n-acak’ tek kelimedir, İngilizcede üç parçadır. ‘Will announce’ sonuçların bir şey açıklayacağını söyler. ‘Will announced’ be’yi atlar. ‘Are announcing’ ise etken çatıdır.
- 14. died‘Ünlü yazar 1999’da öldü.’ Die geçişsiz bir fiildir ve nesne almaz, bu yüzden edilgen olamaz: died. ‘He was died’ hatası, Türkçede ‘gidildi’, ‘varıldı’ gibi geçişsiz fiillerden de edilgen kurulabilmesinden ve ‘geçmiş olay = was’ genellemesinden kaynaklanır. İngilizcede ölüm birinin başkasına yaptığı bir eylem değildir. Birinin öldürüldüğünü anlatmak isterseniz farklı bir fiil gerekir: He was killed.
- 15. was delivered‘Kargonuz bu sabah kurye tarafından teslim edildi.’ Kargo eylemi yapmaz, eylemden etkilenir; bu yüzden was + V3 kullanılır. ‘Delivered’ tek başına be’sizdir. ‘Was deliver’ V3 eksik bırakır. ‘Has delivered’ ise etken çatıdır, kargonun bir şey teslim ettiğini söyler.
- 16. byEdilgende eylemi yapan kişi by ile verilir: sung by a famous singer. Türkçedeki ‘tarafından’ kelimesi ‘-dan’ ekini andırdığı için birçok öğrenci from kullanır. Ancak from İngilizcede ‘nereden’ sorusunu yanıtlar, eylemi yapanı değil. With ise araç bildirir.
- 17. withBıçak eylemi yapan kişi değil, kullanılan araçtır. Araç with ile verilir: cut with a sharp knife (‘keskin bir bıçakla kesildi’). Türkçedeki ‘-la/-le’ eki burada doğru yolu gösterir. By ise yalnızca eylemi yapan kişi ya da etken içindir: cut by my sister.
- 18. were damaged‘Dün gece fırtınada birkaç ağaç zarar gördü.’ Last night geçmiş zamanı, trees çoğulu belirler: were damaged. ‘Damaged’ be’siz kaldığı için ağaçların bir şeye zarar verdiğini söyler. ‘Were damage’ V3’ü atlar. ‘Have damaged’ hem etkendir hem de last night ile uyuşmaz.
- 19. have been hired‘Eylülden beri okulumuza iki yeni öğretmen alındı.’ Since September present perfect gerektirir. Öğretmenler işe alındığı için edilgen kullanılır: have + been + hired. Teachers çoğul olduğu için has değil have gelir. ‘Have hired’ öğretmenlerin birini işe aldığını söyler.
- 20. is not allowed‘Bu binada sigara içilmez / içilmesine izin verilmez.’ Kural bildiren tabelalarda edilgen kullanılır: is not allowed. ‘Doesn’t allow’ sigaranın bir şeye izin vermediğini söyler. ‘Not allowed’ tabela dilinde kısaltma olarak görülür ama tam cümlede be gerekir. Türkçedeki ‘içilmez’ tek kelimedir, İngilizcede is not + V3 olarak kurulur.
- 21. must be filled‘Bu başvuru formu siyah mürekkeple doldurulmalıdır.’ Modal ile edilgen: modal + be + V3. Türkçedeki ‘doldur-ul-malı’ hem edilgen hem gereklilik ekini tek kelimede toplar; İngilizcede bu üç parçaya ayrılır: must + be + filled. ‘Must fill’ formun bir şey doldurması anlamına gelir, diğer iki seçenekte ise be ya da V3 eksiktir.
- 22. It is said‘Yeni metro hattının gelecek yıl açılacağı söyleniyor.’ Türkçede ‘söyleniyor’ öznesiz kurulabilir, İngilizcede ise her cümlenin bir öznesi olmalıdır. Bu boşluğu yer tutucu it doldurur: It is said that… ‘Is said that’ özneyi atlar. ‘It is saying’ ise etken ve anlamsızdır.
- 23. is said‘Şirketin genel merkezini Ankara’ya taşıdığı söyleniyor.’ It is said that… yapısının kişisel biçimi: özne + is said + to + fiil. ‘The company says to be…’ şirketin kendisi hakkında bir şey söylediğini ima eder ve dilbilgisi açısından da kurulmaz. Be’siz ‘said’ ise eksiktir. Haber dilinde aynı yapı is reported to, is believed to, is expected to ile de kurulur.
- 24. was being prepared‘Vardığımızda salon konser için hazırlanıyordu.’ Geçmişte süren bir edilgen eylem için was + being + V3 kullanılır. Türkçedeki ‘hazırla-n-ıyor-du’ ekleri İngilizcede was (geçmiş), being (süreklilik) ve prepared (edilgen) olarak ayrılır. ‘Is being prepared’ zamanı yanlış verir. ‘Was preparing’ ise salonun bir şey hazırladığını söyler.
- 25. had been stolen‘Polis geldiğinde para çoktan çalınmıştı.’ Geçmişteki bir andan daha önce tamamlanmış edilgen eylem: had + been + V3. ‘Had stolen’ paranın bir şey çaldığını söyler. ‘Has been stolen’ present perfect’tir ve geçmiş anlatı ile uyuşmaz. Türkçedeki ‘-ılmıştı’ eki burada had been stolen’a karşılık gelir.
- 26. arrived‘Uçağımız İstanbul’a iki saat geç vardı / indi.’ Arrive geçişsiz bir fiildir ve edilgen olamaz: arrived. Türkçede ‘varıldı’ gibi geçişsiz fiillerden de edilgen kurulabildiği için ‘was arrived’ doğal görünebilir. Ancak İngilizcede yalnızca nesne alan fiiller edilgen yapılır; arrive, happen, die, go, come bu listede yoktur.
- 27. we wentTürkçede ‘Yemekten sonra hep birlikte sinemaya gidildi’ demek doğaldır. Bu öznesiz edilgen yapı İngilizceye aktarılamaz, çünkü go geçişsizdir. İngilizcede gerçek bir özne gerekir: we went. ‘It was gone’ ‘o gitmişti / kaybolmuştu’ anlamına gelir. ‘Was gone’ ile ‘were gone’ ise özne eksik olduğu için cümle kurmaz.
- 28. were looked after‘Anne babaları yurt dışındayken çocuklara büyükanne ve büyükbabaları baktı.’ Phrasal verb edilgen olduğunda edat fiilden ayrılmaz: were looked after by… ‘Were looked’ after’ı atlayarak anlamı ‘bakıldı (göz atıldı)’ gibi tuhaf bir şeye çevirir. ‘Looked after’ be’sizdir, ‘were looking after’ ise etken çatıdır.
- 29. be solved‘Bu sorun kolayca çözülebilir.’ Can, could, should, might gibi modallardan sonra edilgen be + V3 ile kurulur: can be solved. ‘Can solve’ sorunun bir şeyi çözdüğünü söyler. ‘Can solved’ modal sonrası be’yi atlar. ‘Can be solve’ ise V3’ü unutur. Türkçedeki ‘çöz-ül-ebilir’ ekinin İngilizcedeki karşılığı be solved’dır.
- 30. forgot‘Anahtarlarım evde unutulmuş’ Türkçede doğaldır, ama İngilizcede eylemi yapan kişi bellidir: siz. Bu yüzden etken çatı gerekir: I forgot my keys. ‘I was forgotten’ ‘ben unutuldum’, yani biri sizi unuttu anlamına gelir. Edilgen, eylemi yapan bilinmediğinde ya da önemsiz olduğunda seçilir. Özne zaten eylemi yapan kişiyse etken çatı kullanılır.
Passive voice formülü: be + V3, zaman yalnızca be’de
Her edilgen cümlede iki parça vardır: zamana göre çekimlenen be ve hiç değişmeyen V3 (past participle). Türkçe edilgeni fiile eklenen tek bir ekle kurar: yaz-ıl-dı, temizle-n-ir, çöz-ül-ebilir. İngilizcede bu ekin karşılığı ayrı bir kelimedir. Bu yüzden ‘-ıl / -il / -n’ gördüğünüzde be + V3 düşünün.
- Present simple: is / are + V3 — Turkish coffee is made in a cezve. (yapılır)
- Past simple: was / were + V3 — The report was written yesterday. (yazıldı)
- Present perfect: has / have been + V3 — The meeting has been cancelled. (iptal edildi, sonuç şimdi)
- Present continuous: is / are being + V3 — The road is being repaired. (onarılıyor)
- Past continuous: was / were being + V3 — The hall was being prepared. (hazırlanıyordu)
- Past perfect: had been + V3 — The money had been stolen. (çalınmıştı)
- Future: will be + V3 — The results will be announced on Monday. (açıklanacak)
- Modal: can / must / should be + V3 — The form must be filled in black ink. (doldurulmalı)
İki parça kontrolü: Edilgen cümlenizde çekimli bir be ve bir V3 var mı? ‘The report written yesterday’ cümlesinde be yok, ‘The report was wrote’ cümlesinde ise V3 yok.
Türkçe konuşanlar neden bu hatayı yapar?
İlk neden ekleme dayalı yapıdır. Türkçede ‘yazıldı’ tek kelimedir ve edilgenlik, zaman ve kişi aynı fiilin üzerinde taşınır. İngilizcede ise edilgenlik V3’le, zaman be ile gösterilir. Tek kelimeyi tek kelimeyle karşılama alışkanlığı, be’yi düşürmeye (‘The phones produced in China’) ya da V3 yerine V2 kullanmaya (‘was wrote’) yol açar.
İkinci neden geçişsiz fiillerdir. Türkçe ‘gidildi’, ‘oturuldu’, ‘varıldı’ gibi nesne almayan fiillerden de öznesiz edilgen kurabilir. İngilizcede bu mümkün değildir: yalnızca nesne alan fiiller edilgen olur. Bu yüzden ‘It was happened’, ‘He was died’, ‘The plane was arrived’ yanlıştır; doğruları It happened, He died, The plane arrived.
Üçüncü neden öznesiz cümlelerdir. Türkçe ‘söyleniyor’, ‘inanılıyor’ gibi cümleleri öznesiz bırakabilir. İngilizcede cümlenin öznesi olmalıdır, bu nedenle yer tutucu it kullanılır: It is said that…, It is believed that…
Fiile ‘ne / kimi?’ diye sorun. Yanıt varsa (write a report, cancel a meeting) edilgen olabilir. Yanıt yoksa (happen, die, arrive, go) edilgen yapamazsınız.
En yaygın tuzaklar ve doğruları
- ✗ The report written yesterday. → ✓ The report was written yesterday. (be eksik)
- ✗ The letter was wrote. → ✓ The letter was written. (V2 değil V3)
- ✗ It was happened at night. → ✓ It happened at night. (happen geçişsiz)
- ✗ He was died in 1999. → ✓ He died in 1999. (die geçişsiz)
- ✗ The song was sung from a famous singer. → ✓ …sung by a famous singer. (‘tarafından’ = by)
- ✗ The cake was cut by a knife. → ✓ …cut with a knife. (araç with ile verilir)
- ✗ Is said that prices will rise. → ✓ It is said that prices will rise. (özne gerekir)
- ✗ The children were looked by their grandparents. → ✓ …were looked after by… (phrasal verb’ün edatı kalır)
Edilgen ne zaman kullanılmaz?
Edilgen çatı, eylemi yapanın bilinmediği, açık olduğu ya da önemsiz olduğu durumlar içindir: My bike was stolen. English is spoken here. Eylemi yapan kişi bilgi olarak önemliyse by ile eklenir: Romeo and Juliet was written by Shakespeare.
Eylemi yapan siz ya da cümlenin öznesiyseniz etken çatı daha doğaldır. Türkçede ‘anahtarlarım evde unutulmuş’ demek yaygın olsa da İngilizcede I forgot my keys denir. ‘By someone’, ‘by people’ gibi boş ifadeler de eklenmez; bilgi taşımayan by cümleyi uzatır.
Silme testi: Cümleden by’lı kısmı çıkarın. Önemli bir bilgi kaybolmuyorsa by gereksizdir. Eylemi yapan sizseniz, edilgen yerine etken çatıyla yeniden yazın.
Çalışmaya devam edin
Sorular ve yanıtlar
İngilizcede passive voice nasıl kurulur?
Passive voice, zamana uygun be biçimi ve fiilin üçüncü hâli (V3) ile kurulur: is made, was written, has been cancelled, is being repaired, will be announced, must be filled. Zaman yalnızca be ile gösterilir, V3 her zaman aynı kalır. Türkçedeki -ıl/-il/-n eki İngilizcede bu iki parçaya ayrılır.
‘It was happened’ neden yanlıştır?
Happen nesne almayan, yani geçişsiz bir fiildir ve İngilizcede geçişsiz fiiller edilgen yapılamaz. Doğrusu It happened’dır. Aynı kural die, arrive, go ve come için de geçerlidir: He died, The plane arrived. Türkçedeki ‘gidildi’ gibi öznesiz edilgenlerin İngilizcede doğrudan bir karşılığı yoktur.
Edilgen cümlede by ne zaman kullanılır?
By yalnızca eylemi yapan kişi ya da etken önemli bir bilgi olduğunda eklenir: written by Shakespeare, damaged by the storm. Eylemi yapan bilinmiyorsa ya da önemsizse by hiç kullanılmaz. Türkçedeki ‘tarafından’ by ile karşılanır, from ile değil. Bıçak, kalem gibi araçlar ise with ile verilir.
Kendi İngilizce cümlelerinizi kontrol edin
Alıştırmada be + V3’ü doğru seçmek bir adım, kendi e-postanızda ya da metninizde doğru kurmak başka bir adım. İngilizce metninizi PromGee’nin ücretsiz gramer kontrol aracına yapıştırın ve gramer, edat ve noktalama hatalarını önerilerle inceleyin. Üyelik veya ödeme gerekmez.
Metnimi ücretsiz kontrol et